POLSKA DROGA - CAMINO POLACO

   Camino de Santiago - najsłynniejszy europejski szlak pielgrzymkowy, zaczynał się niegdyś na Łotwie, może nawet w Estonii, i prowadził przez Polskę, Niemcy i Francję na zachód, aż do Santiago de Compostela w zachodniej Hiszpanii, gdzie - według tradycji - znajduje się grób św. Jakuba Apostoła, zwanego też Jakubem Starszym.
   Hiszpanie, przez całe wieki walczący z muzułmanami o panowanie nad Półwyspem Iberyjskim, nadali Jakubowi przydomek Matamor - zabójca Maurów, uważali bowiem, że święty osobiście wspierał ich w walce. Od IX w. św. Jakub jest patronem Hiszpanii, a dziś - jednym z symboli jednoczącej się Europy.
   W średniowieczu Jakub był bardzo popularnym świętym - w samej tylko Polsce istnieje około 155 kościołów pod jego wezwaniem - a do Santiago de Compostela ciągnęli pielgrzymi z całej Europy, pokonując nierzadko, często w bardzo trudnych warunkach, po parę tysięcy kilometrów. Tradycją bowiem było - dziś nadal dość popularną w krajach zachodniej Europy - że do Santiago wyrusza się sprzed drzwi własnego domu albo parafii.
   O chrześcijanach późnego średniowiecza historyk dr Anna Supryniuk z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu pisze, że „z zachwytem” odnosili się do pielgrzymek. Kierowała nimi głęboka wiara religijna, ale też ciekawość ukrytego za horyzontem świata i zamiłowanie do przygód. Dziś jest podobnie, choć proporcje zmieniły się na korzyść ciekawości świata i przygody, którą gwarantuje daleka droga. Średniowieczny szlak pielgrzymkowy - Camino de Santiago, czyli Droga Jakuba - w znacznym stopniu zatracił już swój pierwotny, religijny charakter i stał się raczej szlakiem trekkingowym, dostępnym dla wszystkich, bez względu na wyznanie, a także dla niewierzących. Nikt rozsądny nie kwestionuje wszakże katolickiego, a szerzej - chrześcijańskiego charakteru Drogi. Hiszpanie mają powiedzenie: Muchos empiezan el Camino como turistas y terminan como peregrinos (wielu rozpoczyna Camino jako turyści, a kończy jako pielgrzymi). Camino de Santiago, którą chrześcijaństwo dało Europie, jest dziś ważnym elementem europejskiej tożsamości.
   W ostatnich latach bardzo szybko odradza się popularność Camino, między innymi za sprawą polskiego papieża Jana Pawła II, który był w Santiago de Compostela dwukrotnie, raz nawet przeszedł niewielki odcinek szlaku. W 1987 r. Szlak św. Jakuba został ogłoszony pierwszym Europejskim Szlakiem Kulturowym, a w 1993 r. został wpisany na listę Światowego dziedzictwa UNESCO. Rada Europy wystosowała apel do rządów państw, miast i organizacji pozarządowych o odtworzenie i utrzymywanie Drogi św. Jakuba. Apel spotkał się z doskonałym odzewem w Europie.
   Dziś, oprócz Hiszpanii, swoje szlaki Camino - których w średniowieczu było wiele - mają m. in. Portugalia (Camino Portuques), Francja (Camino Frances) i Niemcy (Jakobswege). Również w Polsce, gdzie tradycja pielgrzymowania do Santiago została niemal zupełnie zapomniana, trwają obecnie prace nad identyfikacją i odtworzeniem starych szlaków pątniczych, w tym głównego - Polskiej Drogi, Camino Polaco - prowadzącego od Ogrodników, przy granicy z Litwą, przez Olsztyn, Toruń, Gniezno i Poznań do Słubic na granicy z Niemcami. Polska Droga zostanie włączona w sieć szlaków europejskich i stanie się częścią wielkiej drogi - Camino Europeo.

***

   28 kwietnia 2007 r. został oficjalnie otwarty pierwszy odcinek Polskiej Drogi, od katedry św. Jakuba w Olsztynie do gotyckiego kościoła św. Jakuba w Toruniu. Ten fragment Drogi, długości około 240 km, podzielony został na 9 etapów liczących od 18 do 37 km. Przejście trasy w 9 dni nie jest łatwe. Osoby o słabszej kondycji mogą podzielić ją na więcej etapów. Pozwala na to sieć istniejących miejsc noclegowych - głównie gospodarstw agroturystycznych, pokoi gościnnych i campingów. W Hiszpanii wiele schronisk zorganizowano przy kościołach i klasztorach, często z finansowym wsparciem ze środków unijnych. Na odcinku Olsztyn-Toruń na razie tylko w Gietrzwałdzie pielgrzymi mogą nocować w Domu Pielgrzyma, ale z czasem, w miarę jak Droga zacznie obrastać tradycją i infrastrukturą, również i w Polsce zapewne pojawią się schroniska przykościelne, co jest ważne dla katolików.
   Polską Drogę poprowadzono niemal na całym odcinku w oparciu o istniejące oznakowane szlaki turystyczne, głównie międzynarodowy szlak pieszy E-11, a także szlaki lokalne. Trasa odcinka Olsztyn-Toruń wiedzie przez regiony bardzo atrakcyjne turystycznie - Warmię, zachodnie Mazury, Pojezierze Brodnickie, Pomorze Nadwiślańskie - drogami gruntowymi, leśnymi i bocznymi, doliną Drwęcy, brzegami licznych na tym terenie jezior, które towarzyszą wędrowcom na każdym etapie.
    Obecnie identyfikowane i wytyczane są pozostałe odcinki Polskiej Drogi - od Ogrodnik do Olsztyna i od Torunia do Słubic. Inicjatorem odtworzenia Polskiej Drogi było Stowarzyszenie na rzecz Ratowania Zabytków Kultury Europejskiej w Polsce, organizacja pozarządowa zarejestrowana w styczniu 2005 r. w Toruniu. Wiosną 2007 r. prace związane z ostatecznym wytyczeniem i budową szlaku przejęła Międzynarodowa Agencja Poszukiwawcza (MAP), stowarzyszenie zarejestrowane w maju 1994 r., z siedzibą w Toruniu. Inicjatywę odtworzenia szlaku od początku wspierają członkowie Polskiego Klubu Camino de Santiago.
   Wszystkim, którzy wyruszą na szlak Camino Polaco, a może i dalej, do Santiago de Compostela, na wielki szlak Camino Europeo, życzę Buen Camino - Dobrej Drogi!

Włodzimierz Antkowiak, e-mail
Toruń, 28.05.2007 r.